Grammadach Gaeilge/ Irish Grammar 3rd-6th class

1. An Aimsir Chaite

PowerPoint with samplaí

grammar3grammar4grammar5grammar6

link here: An Aimsir Chaite

2. An Aimsir Fháistineach

An Aimsir Fháistineach (1)grammar7grammar8grammar9grammar10

3. An Aimsir Láithreach

grammar11grammar12link here:

An Aimsir Láithreach

4. An Modh Coinníollach

An Modh Coinníollachgrammar13grammar14grammar15

5. An tAinmfhocal

An tAinmfhocalgrammar16grammar17grammar18grammar19grammar20

6. An Aidiacht Shealbhach

grammar1grammar2

7. Na hAimsire go léir ar an PowerPoint here:

aimsire1aimsire2aimsire3link here: na haimsire grammadach 56

8. Na réamhfhocail shimplí:

De, do, faoi, mar, ó, roimh, trí, um, ag, as, chuig, go, le, dar, seachas, os, amhail

ar, gan, idir, thar, i

 

I mblag na seachtaine seo, dírimid ar ‘ar, gan, idir, thar’ agus na cásanna ina gcuirtear séimhiú ina ndiaidh.

 

Ar

Leanann séimhiú ‘ar’ nuair atá suíomh nó ionad áirithe i gceist

 

  • Tá brón ar Sheán.
  • Tá dath deas ar ghúna Aisling.

 

Ní leanann séimhiú ‘ar’ nuair :

 

  • Atá ionad ginearálta i gceist
  1. Ar bord, armuir, ar barr.
  • Atá staid nó coinníoll i gceist
  1. Ar ceal, ar meisce,ar buile.
  • Atá cúrsaí ama i gceist.
  1. Ar maidin, ar ball

 

Gan

Má tá sé ina aonar, cuirtear séimhiú ar thúschonsan an ainmfhocail a thagann i ndiaidh ‘gan’.

 

  • Gan chead
  • Gan mhoill
  • Gan mháthair
  • Gan bhriseadh

 

Má thosaíonn an t-ainmfhocal le d, f, s, t, ní chuirtear séimhiú air*

  • Gan dabht
  • Gan fadhb
  • Gan sos
  • Gantuairisc.

 

*Is eisceachtaí ón riail sin iad gan fháil, gan fhios,gan fhreasúra.

 

Má leanann ainmfhocal + aidiacht nó fochlásal nó ainm dílis an réamhfhocal ‘gan’, ní chuirtear séimhiú ar an ainmfhocal

 

Idir

 

Cuireann ‘idir’ séimhiú ar an ainmfhocal ina dhiaidh nuair a chiallaíonn sé ‘both’.

 

  • Bhí idir bhuachailí agus chailíní sa rang.

 

Ní shéimhíonn ‘idir’ nuair is ‘eatharthu’ (between) atái gceist.

 

  • Thaistil méidir Baile Átha Cliath agus Ciarraí in aon lá amháin.

 

Thar

Cuireann ‘thar’ séimhiú ar an ainmfhocal a thagann ina dhiaidh nuair atá an t-ainmfhocal nó an t-ainm briathartha faoina réir.

 

  • Ní raibh an scannán thar mholadh beirte.

 

Ní chuirtear séimhiú i ndiaidh ‘thar’ in abairtíní dobhriathartha ( adverbial phrases) i.

 

  • Chuaigh an bhean sinthar fóir leis an smideadh.
  • Chuaigh Seán thar sáile inné.
  • Bhí an gluaisteán ag dul thar bráid.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s