‘c’ or ‘ck’ endings

Here is a PowerPoint which explains when to use ‘c’ or ‘ck’ endings

k_and_ck_Wordsckck1ck2

Advertisements

Active and Passive Verbs

PowerPoint on active and passive verbs

active1active2                     link here: Active and Passive Verbs

 

2. Another Active and Passive Verb PowerPoint

verbsverbs1verbs2verbs3

link here: active_and_passive_verbs

3. Third PowerPoint about active and passive verbs

active_passive_verbs_LBverb4verb5verb6

Briathar Gaeilge

bria1bria2bria3bria4bria5bria6bria7bria8bria9bria10bria11bria12bria13bria14bria15bria16bria17bria18bria19bria20

Links below:

Briathair 1

Briathair 2

Briathair 3

Briathair 4

Briathair 5

Briathair 6

Briathair 7

Briathair 8

Briathair 9

Briathair 10

Briathair 11

Briathra Úsáideacha 2

  Tá tú ag gáire

 

  Tá tú ag damhsa

 

  Tá tú ag snámh

 

  Tá tú ag marcaíocht

 

  Tá tú ag surfáil

 

  Tá tú ag léim

 

  Tá tú ag lapadáil

 

Na focail is coitianta sa Ghaeilge

 

 

an

is

a

ar

ag

agus

é

í

go

ó

abair

na

déan

ea

sin

téigh

siad

ach

aon

ann

maith

anois

fios

tar

le

féin

go

feic

agat

sin

sa

faigh

 

http://www.csis.ul.ie/focloir/ 

Ceap do shuaimhneas! – Déan dreascainte

Briathar Gach lá Béarla   Briathar Gach lá Béarla
Admhaigh Admhaím     Aimsigh Aimsím  
Aistrigh Aistrím     Aithnigh Aithním  
Ardaigh Ardaím     Bagair Bagraím  
Bácáil Bácáilim     Bearraigh Bearraim  
Bailigh Bailím     Blaistigh Blaisim  
Béic Béicim     Bronn Bronnaim  
Brostaigh Brostaím     Brúigh Bruím  
Buaigh Buaím     Bunaigh Bunaím  
Caill Caillim     Can Canaim  
Cas Casaim     Ceadaigh Ceadaím  
Ceangail Ceangailím     Ceap Ceapaim  
Ceartaigh Ceartaím     Ceistigh Ceistím  
Cíor Cíoraim     Clois Cloisim  
Clúdaigh Clúdaím     Codail Codlaím  
Coiméad Coiméadaim     Cóirigh Cóirím  
Cónaigh Cónaím     Cosain Cosnaím  
Cuimhnigh Cuimhním     Cuir Cuirim  
Dearbhaigh Dearbhaím     Deisigh Deisím  
Dóigh Dóim     Diúltaigh Diúltaím  
Druid Druidim     Doirt Doirtim  
Dúisigh Dúisím     Éalaigh Éalaím  
Eagraigh Eagraím     Fág Fágaim  
Fill Fillim     Fiosraigh Fiosraím  
Foghlaim Foghlaimím     Fógair Fógraím  
Foilsigh Foilsím     Freagair Freagraím  
Gearraigh Gearraim     Geill Géillim  
Glaoigh Glaoim     Gortaigh Gortaím  
Greamaigh Greamaím     Imir Imrím  
Iompaigh Iompaím     Iompair Iompraím  
Ísligh Islím     Labhair Labhraím  
Laghdaigh Laghdaím     Las Lasaim  
Leag Leagaim     Leathnaigh Leathnaím  
Léirigh Léirím     Líon Líonaim  
Litrigh Litrím     Loit Loitim  
Luaigh Luaim     Lúb Lúbaim  
Measc Meascaim     Maraigh Maraím  
Méadaigh Méadaím     Meall Meallaim  
Mol Molaim     Mínigh Míním  
Nigh Ním     Múch Múchaim  
Ól Ólaim     Osail Osclaím  
Pioc Piocaim     Pléigh Pléim  
Réitigh Réitím     Rith Rithim  
Sábháil Sábháilim     Samhlaigh Samhlaím  
Sáraigh Sáraím     Scaoil Scaoilim  
Scríobh Scríobhaim     Sleamhnaigh Sleamhnaím  
Smaoinigh Smaoiním     Spreag Spreagaim  
Suigh Suím     Taisteal Taistealaím  
Tiomáin Tiomáinim     Tosnaigh Tosnaím  
Ullmhaigh Ullmhaím     Úsáid Úsáidim  

Briathra a úsáideann réamhfhocal go minic

Bain (de) Bainim (díom)  
Beir (ar) Beirim (ar)  
Buail (le) Buailim (le)  
     
Cabhraigh (le) Cabhraím (le)  
     
Caith (airgead;rud; am; éadach; toitín) Caithim  
     
Ceannaigh (do) Ceannaím (do)  
Díol (as) Díolaim (as)  
Éirigh (le) Éirím                   Éiríonn (le)  
Éist (le) Éistim (le)  
Fan (le) Fanaim (le)  
Féach (ar) Féachaim (ar)  
Fiafraigh (de) Fiafraím (de)  
Freastal (ar) Freastlaím (ar)  
Geall  (de) Geallaim (de) (cuir geall ar chapall)
Glac (le) Glacaim (le)  
Iarr (ar) Iarraim (ar)  
Impigh(ar) Impím (ar)  
Inis (de) Insím (de)  
Íoc (as) Íocaim (as)  
Lig (de) (ar) Ligim (de) (ar)  
Machnaigh

(Déan do mhachnamh ar…)

Déanaim mo mhachnamh (ar)  
Socraigh

(Déan socrú le)

Socraím

(Déanaim socrú dul ar saoire gach bliain)

 

(Déanaim socrú leo….)

Taispeáin (do) Taispeáinim (do)  

 

Briathra neamhrialta

Abair Deirim     Feic Feicim  
Faigh (do; ó) Faighim     Téigh Téim  
Bí (Tá) Bím (Táim)     Beir (ar) Beirim (ar)  
Déan Déanaim     Clois Cloisim  
Ith Ithim     Tabhair (do) Tugaim (do)  
Téigh (Téir) Téim          
Briathar Duine Rud  Áit  Am
Chuaigh Mise An madra Sa bhanc Ar maidin
Shiúil An múinteoir An teilifís Sa chathair Inné
Fuair Mamaí An doras Ar an trá Ag am lóin
Chuir Na páistí An bord San ospidéal  
Bhí        
Chonaic        
D’ól      

Below table link here: verbs in different tenses (1)bria30bria31bria32bria33bria34bria35

Grammadach Gaeilge/ Irish Grammar 3rd-6th class

1. An Aimsir Chaite

PowerPoint with samplaí

grammar3grammar4grammar5grammar6

link here: An Aimsir Chaite

2. An Aimsir Fháistineach

An Aimsir Fháistineach (1)grammar7grammar8grammar9grammar10

3. An Aimsir Láithreach

grammar11grammar12link here:

An Aimsir Láithreach

4. An Modh Coinníollach

An Modh Coinníollachgrammar13grammar14grammar15

5. An tAinmfhocal

An tAinmfhocalgrammar16grammar17grammar18grammar19grammar20

6. An Aidiacht Shealbhach

grammar1grammar2

7. Na hAimsire go léir ar an PowerPoint here:

aimsire1aimsire2aimsire3link here: na haimsire grammadach 56

8. Na réamhfhocail shimplí:

De, do, faoi, mar, ó, roimh, trí, um, ag, as, chuig, go, le, dar, seachas, os, amhail

ar, gan, idir, thar, i

 

I mblag na seachtaine seo, dírimid ar ‘ar, gan, idir, thar’ agus na cásanna ina gcuirtear séimhiú ina ndiaidh.

 

Ar

Leanann séimhiú ‘ar’ nuair atá suíomh nó ionad áirithe i gceist

 

  • Tá brón ar Sheán.
  • Tá dath deas ar ghúna Aisling.

 

Ní leanann séimhiú ‘ar’ nuair :

 

  • Atá ionad ginearálta i gceist
  1. Ar bord, armuir, ar barr.
  • Atá staid nó coinníoll i gceist
  1. Ar ceal, ar meisce,ar buile.
  • Atá cúrsaí ama i gceist.
  1. Ar maidin, ar ball

 

Gan

Má tá sé ina aonar, cuirtear séimhiú ar thúschonsan an ainmfhocail a thagann i ndiaidh ‘gan’.

 

  • Gan chead
  • Gan mhoill
  • Gan mháthair
  • Gan bhriseadh

 

Má thosaíonn an t-ainmfhocal le d, f, s, t, ní chuirtear séimhiú air*

  • Gan dabht
  • Gan fadhb
  • Gan sos
  • Gantuairisc.

 

*Is eisceachtaí ón riail sin iad gan fháil, gan fhios,gan fhreasúra.

 

Má leanann ainmfhocal + aidiacht nó fochlásal nó ainm dílis an réamhfhocal ‘gan’, ní chuirtear séimhiú ar an ainmfhocal

 

Idir

 

Cuireann ‘idir’ séimhiú ar an ainmfhocal ina dhiaidh nuair a chiallaíonn sé ‘both’.

 

  • Bhí idir bhuachailí agus chailíní sa rang.

 

Ní shéimhíonn ‘idir’ nuair is ‘eatharthu’ (between) atái gceist.

 

  • Thaistil méidir Baile Átha Cliath agus Ciarraí in aon lá amháin.

 

Thar

Cuireann ‘thar’ séimhiú ar an ainmfhocal a thagann ina dhiaidh nuair atá an t-ainmfhocal nó an t-ainm briathartha faoina réir.

 

  • Ní raibh an scannán thar mholadh beirte.

 

Ní chuirtear séimhiú i ndiaidh ‘thar’ in abairtíní dobhriathartha ( adverbial phrases) i.

 

  • Chuaigh an bhean sinthar fóir leis an smideadh.
  • Chuaigh Seán thar sáile inné.
  • Bhí an gluaisteán ag dul thar bráid.